Wat is de bedoeling van de Serious Game?

Last Updated on juni 19, 2024 by Léon Polman

Wouter Hart’s geeft in 2012 in zijn boek Verdraaide Organisaties woorden aan iets dat velen in organisaties al lang voelen: de systeemwereld met haar regels en procedures domineert vaak de leefwereld, waarin je daadwerkelijk probeert bij te dragen aan de ’bedoeling’ van de organisatie, datgene waarvoor de organisatie op aarde is.

Een bekend voorbeeld van deze spanning is de ‘paarse krokodil’ uit de reclame van Ohra. Een vrouw wil bij de gevonden voorwerpen haar paarse opblaaskrokodil ophalen, ziet deze duidelijk staan, maar moet eerst een formulier invullen en kan pas de volgende dag terugkomen. Haar frustratie—”Maar hij staat daar!”—symboliseert hoe bureaucratie praktische, eenvoudige oplossingen vaak in de weg staat.

Van taal naar ervaring

Inmiddels is ‘werken vanuit de bedoeling’ op veel plekken onderwerp van gesprek. Men is op zoek naar manieren om de systeem- en leefwereld met elkaar in balans te brengen. Maar dit ideaal omzetten in concrete actie, en echt ervaren welke impact regels en procedures hebben op de leefwereld, is een andere uitdaging. Want hoe dóe je dat eigenlijk met elkaar, dat werken vanuit de bedoeling? Wat vraagt dat van eenieder, welke processen ondersteunen daarbij, en welke regels zitten in de weg?

Dit vormde voor ons het startpunt om een Serious Game te ontwikkelen. Wat als we een game kunnen maken waarin mensen de spanning tussen systeem- en leefwereld kunnen ervaren? En wat als die ervaring hen handelingsperspectief biedt dat praktisch toepasbaar is? We willen mensen uitdagen hun patronen en gewoonten onder de loep te nemen, en te onderzoeken hoe eenieder persoonlijk, vanuit zijn of haar rol, kan bijdragen aan de bedoeling.

Aan de slag

We begonnen vol enthousiasme. Al snel ontstond het concept van een fictieve uitvoeringsorganisatie voor daklozenopvang in Nederland. Aan de ene kant hebben we een beleidstafel die het beleid voor de opvang mocht bepalen, en aan de andere kant de professionals in de leefwereld die de daadwerkelijke opvang moeten realiseren. Beleidskeuzes hebben invloed op de opvang, en de resultaten in de opvang hebben weer invloed op het beleid. Deze dynamiek biedt veel mogelijkheden tot interessante uitdagingen en interacties tussen de twee groepen.

Uitwerken

De uitwerking bleek complexer dan gedacht. Keuzes aan de ene tafel beïnvloeden acties aan de andere tafel, wat leidt tot honderden mogelijke opties die we als spelmakers nooit volledig kunnen voorspellen. Ons spel verhuisde naar een excel spreadsheet (een game maken is zeker niet altijd alleen maar creatief en leuk bezig zijn), maar de energie zakte weg. We liepen vast in een klassieke systeemwereldvalkuil. We probeerden alle interacties tussen de twee groepen te bedenken. En bij ‘statisch interveniëren’ kwamen we een heel eind, een nieuwe norm implementeren, een regel opleggen, het budget aanpassen, etc. Maar dynamisch interveniëren, waarbij je uitgaat van de specifieke situatie op dat moment, hoe doe je dat eigenlijk? En hoe zorgen we dan dat de inhoud op beide tafels kloppend blijft? We gingen voorbij aan een belangrijk principe: dat je effectieve werkvormen en communicatie niet altijd van tevoren kunt bedenken, en dat het belangrijk is dat bij wat je doet, je je goed afvraagt hoe het bijdraagt aan de bedoeling.

Terug naar de Bedoeling

We besloten terug te keren naar onze eigen bedoeling. Werken volgens de bedoeling draait om het loslaten van specifieke regels en het gezamenlijk betekenis geven aan wat ‘het goede’ is om te doen. Maar hoe vertaal je dat naar een spel? In Monopoly bepaal je immers ook niet samen in goed overleg de huur op de Kalverstraat.

Of zou dat wel kunnen? Wat als we een groot deel van de consequenties loslaten en de spelers zelf laten bepalen wat de gevolgen van acties zijn? Wat als we niet voorschrijven hoe de spelers kunnen communiceren, maar als we ze dit zelf laten bepalen?

Zo kwamen we tot de conclusie dat we als spelmakers onmogelijk kunnen bepalen of de spelers gewonnen hebben, of niet. Het succes ligt besloten in de betekenis die de spelers geven aan de bedoeling, alleen zij kunnen bepalen of ze daarin geslaagd zijn. Ook wij moeten hier een stukje van onze systeemwereld aanpassen, om te zorgen dat de game wordt zoals we bedoelden.

Het is onze taak een werkelijkheid neer te zetten met een set aan regels, waarbinnen de spelers zelf bepalen hoe ze daarmee omgaan en wat het juiste is om te doen. Spannende kaders met verrassende wendingen, dat kunnen we! We konden verder.

Gewonnen

Dit proces is voor ons een mooie reminder dat elke game een bedoeling heeft. En dat de ontwerpkeuzes die we maken direct impact hebben op hoe we aan die bedoeling bijdragen. Onze bedoeling is deelnemers de spanning tussen systeem- en leefwereld te laten ervaren, en praktische handvatten te bieden om met deze spanning om te gaan, en samen te reflecteren op wat de bedoeling vraagt van de verschillende rollen in de organisatie. Bijkomend voordeel: je kunt dus altijd winnen, als je er maar over eens wordt hoe…

We hebben een constructieve stap gezet in de uitwerking en we starten snel met pilots! Wil je (met jouw organisatie) meedoen? Stuur ons dan vooral een bericht!

Wil je ook eens meepraten of heb je ideeën over transparantie binnen organisaties? Neem dan contact met ons op.

We helpen organisaties, zowel in de publieke als private sector, om in beweging te komen. Wil je iets binnen jouw organisatie veranderen? We onderzoeken samen met jou wat ervoor nodig is.  


Deel op LinkedIn

LinkedIn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer inspiratie

Wat is de bedoeling van de Serious Game?

Onze spelmakers broeden al een tijdje op een nieuwe serious game dat het spanningsveld tussen ‘de systeemwereld’ en ‘de leefwereld’ in een spelsituatie tot leven laat komen. Bij het bedenken van uiteenlopende simulatiekeuzes in een specifieke situatie, raakten ze zelf verstrikt in de complexiteit van de werkelijkheid.

Lees verder in mijn blog

Lees verder »